Με τη δημοσίευση της υπ’ αριθμ. 20844/2026 απόφασης (ΦΕΚ Β΄ 4560/24.07.2026) τίθεται σε ισχύ ένα νέο, ενιαίο σύστημα κατηγοριοποίησης των παραβάσεων και υπολογισμού των διοικητικών προστίμων που επιβάλλει η Επιθεώρηση Εργασίας για θέματα υγείας και ασφάλειας στην εργασία. Η απόφαση αντικαθιστά το προηγούμενο καθεστώς και εισάγει συγκεκριμένα και αντικειμενικά κριτήρια για την επιβολή κυρώσεων.
Αν και η απόφαση δεν αναφέρεται ειδικά στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι Δήμοι επηρεάζονται άμεσα, καθώς αποτελούν εργοδότες με χιλιάδες εργαζόμενους σε υπηρεσίες υψηλής επικινδυνότητας, όπως η καθαριότητα, οι τεχνικές υπηρεσίες, το πράσινο, τα συνεργεία συντήρησης, τα αμαξοστάσια και τα εργοτάξια δημοτικών έργων.
Αντικειμενικός τρόπος υπολογισμού των προστίμων
Η νέα απόφαση εισάγει έναν συγκεκριμένο μαθηματικό τρόπο υπολογισμού του ύψους των προστίμων, ο οποίος βασίζεται σε τέσσερις βασικούς παράγοντες:
- τον αριθμό των εργαζομένων στον ελεγχόμενο χώρο,
- τη σοβαρότητα της παράβασης,
- την κατηγορία επικινδυνότητας της επιχείρησης ή της δραστηριότητας,
- την τυχόν υποτροπή του εργοδότη.
Το εκτιμώμενο πρόστιμο προκύπτει από τον πολλαπλασιασμό των δεικτών αυτών (ΑΕ × Σ × Κ), ενώ σε περίπτωση επανάληψης της ίδιας παράβασης προβλέπονται πρόσθετες προσαυξήσεις.
Πρόστιμα από 300 έως 50.000 ευρώ
Η απόφαση καθορίζει έξι κλίμακες προστίμων, οι οποίες ξεκινούν από 300 ευρώ και μπορούν να φτάσουν έως και 50.000 ευρώ ανά παράβαση, ανάλογα με τη βαρύτητα και την επικινδυνότητα της περίπτωσης. Προβλέπεται μάλιστα δυνατότητα περαιτέρω αύξησης του βασικού ποσού κατά 50% όταν συντρέχουν ειδικοί λόγοι, όπως το μέγεθος της επιχείρησης ή ιδιαίτερες συνθήκες του έργου.
Ποιες παραβάσεις θεωρούνται ιδιαίτερα σοβαρές
Η απόφαση κατατάσσει τις παραβάσεις σε τέσσερις βαθμίδες σοβαρότητας, από χαμηλή έως πολύ υψηλή.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται σε περιπτώσεις όπως:
- μη λήψη μέτρων προστασίας από πτώση σε εργασίες σε ύψος,
- επικίνδυνες εκσκαφές χωρίς τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας,
- παραβάσεις σε ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις,
- έλλειψη ή μη χρήση Μέσων Ατομικής Προστασίας,
- έκθεση εργαζομένων σε επικίνδυνους φυσικούς, χημικούς ή βιολογικούς παράγοντες,
- ελλείψεις στην ασφάλεια εξοπλισμού εργασίας.
Παράλληλα, ως διοικητικές παραβάσεις αντιμετωπίζονται η μη ανάθεση καθηκόντων Τεχνικού Ασφαλείας ή Ιατρού Εργασίας, η μη ύπαρξη Γραπτής Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου (ΓΕΕΚ), καθώς και η μη τήρηση των προβλεπόμενων βιβλίων και διαδικασιών.
Τι σημαίνει για τους Δήμους
Η νέα ρύθμιση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς οι δημοτικές υπηρεσίες συγκαταλέγονται στις δραστηριότητες όπου παρατηρούνται συχνά εργατικά ατυχήματα και αυξημένοι επαγγελματικοί κίνδυνοι.
Οι δημοτικές αρχές καλούνται να επανεξετάσουν:
- την επικαιροποίηση της Γραπτής Εκτίμησης Επαγγελματικού Κινδύνου,
- την επάρκεια των Μέσων Ατομικής Προστασίας,
- την ορθή λειτουργία του θεσμού του Τεχνικού Ασφαλείας και του Ιατρού Εργασίας,
- την εκπαίδευση του προσωπικού,
- την τήρηση όλων των προβλεπόμενων διαδικασιών και βιβλίων ασφαλείας.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις υπηρεσίες καθαριότητας, στα συνεργεία πρασίνου, στις τεχνικές υπηρεσίες, στα δημοτικά εργοτάξια και στα αμαξοστάσια, όπου οι κίνδυνοι είναι αυξημένοι και οι έλεγχοι της Επιθεώρησης Εργασίας αναμένεται να αποκτήσουν πιο αντικειμενικό και τεκμηριωμένο χαρακτήρα.
Καταργείται το προηγούμενο καθεστώς
Με την έναρξη ισχύος της νέας απόφασης καταργούνται η υπουργική απόφαση του 2019 που ίσχυε για τις παραβάσεις υγείας και ασφάλειας καθώς και οι αντίστοιχες διατάξεις της απόφασης του 2022, σηματοδοτώντας τη μετάβαση σε ένα νέο, ενιαίο πλαίσιο επιβολής κυρώσεων.
Η απόφαση αναγνωρίζει ρητά: στο άρθρο 2 προβλέπεται ότι, όταν διαπιστώνεται συνυπαιτιότητα σε τεχνικά έργα, το πρόστιμο μπορεί να επιβληθεί όχι μόνο στον εργολάβο αλλά και στον κύριο ή τον ανάδοχο του έργου, εφόσον φέρουν μεγαλύτερη ευθύνη. Αναφέρει χαρακτηριστικά ότι το πρόστιμο μπορεί να προσαυξηθεί και ότι το πρόστιμο που επιβάλλεται στον κύριο ή ανάδοχο του έργου δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το μεγαλύτερο πρόστιμο που επιβάλλεται στους εργολάβους.
Τι σημαίνει αυτό για τους Δήμους
Οι Δήμοι οφείλουν να ασκούν ουσιαστική εποπτεία στα δημοτικά έργα, ακόμη και όταν αυτά εκτελούνται από ιδιωτικές εργοληπτικές επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ελέγχουν, μεταξύ άλλων:
- την εφαρμογή του Σχεδίου Ασφάλειας και Υγείας (ΣΑΥ),
- την τήρηση του Φακέλου Ασφάλειας και Υγείας (ΦΑΥ),
- τη χρήση των προβλεπόμενων Μέσων Ατομικής Προστασίας (ΜΑΠ),
- την ασφαλή λειτουργία των εργοταξίων,
- την παρουσία και άσκηση καθηκόντων από τον συντονιστή ασφάλειας όπου απαιτείται,
- τη συμμόρφωση του αναδόχου με τη νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων.
Αν ο ανάδοχος παραβιάζει τη νομοθεσία χωρίς να υπάρχει υπαιτιότητα του Δήμου, η κύρια ευθύνη βαρύνει τον εργολάβο. Αν όμως ο Δήμος:
- γνώριζε τις παραβάσεις και δεν παρενέβη,
- δεν άσκησε την προβλεπόμενη επίβλεψη,
- επέτρεψε την εκτέλεση εργασιών υπό επικίνδυνες συνθήκες,
- ή παρέλειψε υποχρεώσεις που του αναθέτει η νομοθεσία ως κύριος του έργου,
τότε μπορεί να θεωρηθεί συνυπεύθυνος και να του επιβληθούν κυρώσεις.
Ιδιαίτερη προσοχή στις Τεχνικές Υπηρεσίες
Για τις Τεχνικές Υπηρεσίες των Δήμων, η νέα απόφαση αποτελεί ένα σαφές μήνυμα ότι η επίβλεψη δεν περιορίζεται στην ποιότητα και την πρόοδο του έργου. Περιλαμβάνει και την παρακολούθηση της τήρησης των κανόνων υγείας και ασφάλειας στο εργοτάξιο, καθώς η Επιθεώρηση Εργασίας μπορεί να αναζητήσει ευθύνες τόσο στον εργολάβο όσο και στον κύριο του έργου όταν διαπιστωθεί συνυπαιτιότητα.
Μάλιστα, το ζήτημα αυτό δεν πηγάζει μόνο από την απόφαση 20844/2026. Βασίζεται συνολικά στο θεσμικό πλαίσιο για την ασφάλεια στα εργοτάξια (π.δ. 305/1996, Κώδικας Εργατικού Δικαίου – π.δ. 62/2025 και ν. 3850/2010), το οποίο επιβάλλει συγκεκριμένες υποχρεώσεις και στον κύριο του έργου και όχι αποκλειστικά στον εργολάβο.
Η νέα απόφαση δεν εισάγει νέες υποχρεώσεις για τους εργοδότες, αλλά αλλάζει ριζικά τον τρόπο αξιολόγησης και επιβολής των προστίμων, καθιστώντας τη διαδικασία περισσότερο τυποποιημένη και διαφανή. Για τους Δήμους, η συμμόρφωση με τη νομοθεσία περί υγείας και ασφάλειας στην εργασία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς οι οικονομικές συνέπειες μιας παράβασης μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικές, ενώ η πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων παραμένει η βασική προτεραιότητα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου